Tôi đi lang thang tình cờ bắt gặp được bài viết lạ lùng nầy. Nay post vô coi chơi vài bữa sẽ tháo ra. Ai thích thì vào đọc thử hay lắm. Filip Gańczak – Lê Diễn Đức dịch từ Newsweek Giải thưởng Nobel cho Barack Obama có thể nói là một sai lầm. Nhưng nếu Giải Nobel không thuộc về Obama thì có thể nói tới chuyện đề cử cho Hitler, Mussolini và Stalin? “Tôi ký tên dưới đây cho phép mình với sự trân trọng đề nghị Giải Nobel Hòa bình năm 1939 sẽ được trao cho Quốc trưởng Đức Adolf Hitler” – Eric Brandt, nghị sĩ Quốc hội Thụy Điển đã viết như thế trong một bức thư gửi Uỷ ban Nobel của Na Uy vào ngày 27 Tháng Một, năm 1939. Hitler đã cứu hòa bình Lá thư này là một phản ứng ngang ngạnh và đầy mỉa mai, bởi vì tác giả không xem đề nghị của mình là nghiêm túcBrandt bằng cách này để chống lại ý tưởng ban đầu về việc trao Giải Nobel Hòa bình cho Thủ tướng Anh Neville Chamberlain.

Vào tháng Chín năm 1938, Hitler, Chamberlain và Thủ tướng Pháp và Ý đã ký vào cái gọi là Hiệp ước Munich, cho phép Đức lấy một phần lãnh thổ Tiệp Khắc mà không cần nổ súng. Chamberlain sau đó đã tự hào rằng, tại Munich ông đã cứu vãn hòa bình. Rất nhiều người ở châu Âu bấy giờ cũng đã thấy ở Hitler như một nhà lãnh đạo tìm đến sự đồng thuận giữa các dân tộc. Đề cử Giải thưởng Hòa bình cho Quốc trưởng Hitler đã từng được đưa ra, tuy nhiên, bị rút lại vào ngày ngày 1 tháng Hai, 1939. Trong thực tế, Ủy ban Nobel có cục xương khó nuốt với sự lựa chọn Hitler. Tháng 11 năm 1936, Giải Nobel Hòa bình được trao cho Carl von Ossietzky (1889-1938), một nhà báo Đức, chiến sĩ tranh đấu cho hòa bình, bị Đức Quốc Xã giam cầm trong các trại tập trung. Giải thưởng Nobel Hòa Bình cho ông đã làm Hitler phẫn nộ. Nhà độc tài đã quyết định rằng, trong tương lai, không một công dân nào của nước Đức được phép nhận được giải Nobel nữa. Từ năm 1937 đến lúc bùng nổ Đệ nhị Thế chiến, Đức Quốc Xã III đã đưa ra giải thưởng riêng, cạnh tranh với giải Nobel, đó là Giải thưởng Quốc gia Đức cho Nghệ thuật và Khoa học. Đánh giá cao những nỗ lực của Stalin
Trong lịch sử của giải thưởng Nobel, không phải không gặp những bất trắc lớn. Năm 1935, ứng cử viên Giải thưởng Hòa bình là nhà độc tài Ý Benito Mussolini. Việc ứng cử của ông đã được tuyên bố bởi giáo sư người Pháp Gilbert Gidel. Ý tưởng nhanh chóng trở thành sự kiện tranh cãi. Cũng cùng năm 1935, Italia bắt đầu cuộc chinh phục đẫm máu Ethiopia. Trong cuộc chiến người Ý đã sử dụng khí độc. Joseph Stalin cũng đã từng hai lần được đề cử Giải thưởng Nobel Hòa bình. Trong năm 1945, Halvdan Koht, cựu bộ trưởng ngoại giao Na Uy đã đề nghị vinh danh nhà độc tài của Liên Xô. Ba năm sau, Wladislav Rieger một giáo sư tại trường Đại học Charles ở Prague đã tái khẳng định đề cử Stalin vì những “những nỗ lực để kết thúc chiến tranh thế giới thứ II”. Về hàng triệu nạn nhân của bạo chúa đã không thấy đề cập tới trong các đơn đề nghị. ■
Nguồn: Newsweek Online ngày 13/10/2009, tại link: http://www.newsweek.pl/artykuly/sekcje/newsweek_swiat/nobla-mogl-dostac-hitler,47196,1
Gańczak – Lê Diễn Đức dịch từ Newsweek